• 24 ноември 2017
  • Вести денес: 34

Употребата на јазиците и прашањата поврзани со нивниот статус насекаде поттикнуваат силни чувства, што е сосем природно и разбирливо со оглед на фактот дека јазикот е суштински дел на идентитетот. Кон ЕУ, во чии рамки се во употреба 24 официјални јазици, често се упатуваат критики дека мора да направи повеќе во интерес на засилување на поддршката и финансирање на иницијативите за заштита на јазиците на малцинствата. Меѓу другото, во духот на принципите поврзани со политиката на заштита на човековите јазични права и меѓународно усвоената терминологија во Европската повелба за регионални и малцински јазици, која е во сила од 1998 година.

Една студија посветена на оваа проблематика поврзана со механизмите и инструментите за заштита на малцинските јазици, но во контекстот на кандидатскиот статус и потенцијалното членство во ЕУ, се чини мошне податлива и интересна во актуелниов миг на заострената дебата за предлог Законот за употреба на јазиците во Македонија. Станува збор за истражување спроведено од страна на шведската Висока школа „Даларна“, со цел да се анализираат ефектите од т.н. кондиционална политика на ЕУ, (политика на условување), во однос на правата на малцинставата во земји со кандидатски статус или земји со амбиција да станат полноправни членки на ЕУ. Смислата на споменатата кондиционална политика на ЕУ не е ништо друго освен идното членство да биде условено со извесен број критериуми кои земјите кандидати мора да ги исполнат, меѓу другото и кога станува збор за не-дискриминацијата и заштитата на малцинските права.

Резултатите од студијата се презентирани пред неколку години а го опфаќаат периодот 2003-2010 година. Фокусот е ставен врз посткомунистички европски земји кои биле инволвирани во насилни етнички конфликти и кои имаат големи етнички малцинства на своите територии. Истражувањето било базирано врз рационален теоретски модел со цел да се објасни дали временската дистанца до потенцијалното ЕУ-членство влијае на законодавството во однос на малцинските права во земјите кои биле предмет на студијата, меѓу другото и кога станува збор за употребата на малцинските јазици во официјален контекст и за јазичните права на етничките малцинства во образованието. Хипотезата која е проверувана во истражувачкиот модел е дека колку што било пократко времето до приемот во членството на ЕУ дотолку е поголема веројатноста дека државата развила високо законодавно ниво во областа на заштитата на малцинските јазици. Земјите опфатени со студијата се поделени во три групи, зависно од нивната проценета временска оддалеченост од потенцијалното ЕУ-членство. Во тој период, (2003-2010), во првата група најблиску до членството во ЕУ биле Хрватска и Македонија, а во втората група Србија, Босна и Косово. Најдалеку, од аспект на временската дистанца до можен прием во членството на ЕУ се наоѓале земји во третата група – Молдавија, Грузија и Азербаџан.

Интересен заклучок е дека во споменатиот седумгодишен период на истражување е забележана директна врска меѓу временската оддалечност на одделени земји од приемот во ЕУ и нивната подготвеност да го унапредат законодавството, покажувајќи волја да ја почитуваат политиката на условување од страна на ЕУ, и тоа пред се кога е во прашање не-дискриминација на најширок план, но не и кога станува збор за користењето на малцинските јазици во официјален контекст.

Според мислењето на авторката на студијата Ана Паркхаус, тоа би можело да се протолкува така што во споменатите земји опфатени со истражувањето на посткомунистичките конфликти и поствоени искуства „се поаѓа од претпоставката дека се веќе донесени одлуки и е утврдено нивото на малцинските права во мировните договори кои уследија по војните на Балканот“, вклучувајќи го, се разбира, и Охридскиот рамковен договор.

Но позитивните аспекти во зголемените и проширени права на етничките малцински групи теоретски би можеле да имаат и спротивен ефект, при што како еден од важните заклучоци во шведската студија се сугерира дека во иднина тоа всушност би можело да води кон тенденции на отцепување на одделени етнички групи, а со тоа и до нови конфликти и судири.

Според регулативата на ЕУ, секоја земја кандидат специфизира пред стапувањето во членство на кои јазици сака да им даде официјален статус. Преку 60 јазици на малцинства се зборуваат во рамки на ЕУ, од страна на околу 40 милиони луѓе. Во основа не е присутна некаква посебна дилема дека Европската повелба за регионални и малцински јазици, која мошне често е предмет на различни толкувања и полемки, се темели врз сознанието за потребата да се даде придонес кон натамошниот развој на културното богатство, јазичната разновидност и традициите. Но критичарите неретко го потенцираат и фактот дека целта и смислата на оваа повелба, (која Македонија ја има потпишано но сѐ уште не и ратификувано), не е – и не може да биде поддржување на малцинските јазици и унапредување на нивниот статус на штета на официјалните јазици во земјите потписнички.


 

ОСТАНАТО ОД КОЛУМНИ

Langsam, господине Заев

Langsam, господин Заев, во вашата демонстрација на добра волја. Langsam, langsam über alles.

Пиарчење

Никако не е во ред владините пи-ар служби да служат за вработување партиски кадри, „шарени револуционери“, „фејсбук активисти“ и други „заслужни“ по која било основа. Крајно време е Заев да ја слушне вистината и да заведе ред и поредок.

Неуморниот прес центар на ВМРО-ДПМНЕ

Прес центарот на ВМРО-ДПМНЕ е внимателен и буде, што покажува дека агитпроп апаратот на ВМРО-ДПМНЕ е сѐ уште во добра кондиција, иако многу конфузен, но тоа не е новост.

Законот за јазиците да се одложи за најмалку три години

Треба да се одложи додека не се постигне граѓанска еднаквост на социјален план, односно додека апсолутното мнозинство граѓани од сите етнички заедници не изградат платформа за хармоничен соживот.

Последните алатурка и алафранга дилеми во Македонија

Алатурка е скоро заборавен италијански израз од последното столетие , и се однесува на моделот, видот на облеката, музиката, храната, општественото уредување, мерењето на времето... Западното е алафранга, источното е алатурка.

БПЦ нема да влезе во раскол заради МПЦ

Прашањето на спорот меѓу МПЦ и СПЦ, сепак, ќе се решава со добра волја и со консензус на сите православни цркви, при што водечки збор, се разбира, ќе имаат највлијателните. Бугарската, сепак, не е меѓу нив.

Слуги на структурите

Сигурно никој не верува дека конакот во с. Согле и некои други ситни поправки и приправки чинат фантастични 11 милиони евра.

Да не го мести некој струмичанецот?

Можеби, оваа изненадувачка црквена екскурзија е токму поради тоа, што некој е вознемирен што евроатлантската приказна ни врви толку добро? Затоа и си мислам дека некој му го мести на струмичанецот.

Крстовите!

Да се преиспита кои железни крстови се нелегално подигнати, без одлагање да бидат демонтирани и продадени како старо железо, а парите да им бидат поделени за школување на децата без родители, без разлика на верска или национална припадност

Апсурдистанци од Македонија

Територијата на РМ ќе биде постојано под будното око на авионите на Алијансата, а Алијансата од своја страна ќе остане и најкредибилниот гарант на македонските граници, територијалниот суверенитет и интегритетот на државата.

НАЈЧИТАНИ